ଶ୍ରୀନଗର ୧୭/୧୧ : ଜାମୁ କାଶ୍ମୀରର ପାହାଡିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ମହଙ୍ଗା ମସଲା ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥାଏ। ଏଠାରେ ଶରତ ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ସୁନ୍ଦର ଓ ମହଙ୍ଗା ଜଡିବୁଟି ‘କେସର’ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥାଏ। ଶରତ ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଏଠାକାର କ୍ଷେତ ବାଇଗଣୀ ରଙ୍ଗ ଫୁଲରେ ସଜେଇ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର। କାଶ୍ମିରୀ ଚାଷୀ ପରିବାର ଫୁଲ ତୋଳି ଏହି ଫୁଲରୁ କେସର ବାହାର କରନ୍ତି। କେସର ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ମହଙ୍ଗା ଗଛ। ମାତ୍ର ୪୫୦ ଗ୍ରାମ କେସର ପାଇଁ ପାଖାପାଖି ୭୫ ହଜାର ଫୁଲ ଦରକାର ପଡିଥାଏ।
ଚାଷୀ ଫୁଲର ବାଇଗଣୀ ପାଖୁଡି ନିଜେ ଅଲଗା କରିଥାନ୍ତି। ଏହାପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଖୁଡାରୁ ୩ଟି ଗଭୀର କ୍ରିମିସନ ରଙ୍ଗର କଳଙ୍କ ବାହାର କରନ୍ତି ଯାହାକୁ ସାରା ବିଶ୍ୱ କେସର ବୋଲି ଜାଣିଛି। ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ମହଙ୍ଗା ମସଲା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହାକୁ ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ମସଲା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଔଷଧ ତିଆରିରେ, ଖାଇବାରେ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସାଧନ ସାମଗ୍ରୀରେ କେସର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଏକ କିଲୋଗ୍ରାମ କେସରର ଦାମ ତିନି ହଜାରରୁ ଚାରି ହଜାର ଡଲାର ହୋଇଥାଏ ଅର୍ଥାତ ପାଖାପାଖି ୨ ଲକ୍ଷ ୨୩ ହଜାରରୁ ୩ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା।
ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀରର ୨୦୦ ଶହରୁ ଅଧିକ ଗାଁର ହଜାର ହଜାର ଚାଷୀ ଏହି ବ୍ୟବସାୟ କରନ୍ତି। ଭାରତରେ କେସରର ଅନେକ ନାଁ ରହିଛି। କିଛି ସ୍ଥାନରେ କୁଙ୍କୁମ କୁହନ୍ତି ତ ଆଉ କେଉଁଠି ଜାଫ୍ରାନ୍ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। କେସର ବହୁତ ମହଙ୍ଗା ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଲାଲ ସୁନା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର କିସ୍ତବାଡ, ବଡ଼ଗାଁ, ଶ୍ରୀନଗର ଓ ପମ୍ପୋରରେ କେସର ଚାଷ କରାଯାଏ। ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଓ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର କିଛି ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ କେସର ଚାଷ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। କେସର ଗଛରେ ଅକ୍ଟୋବର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ ଫୁଲ ଆସିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ ଓ ନଭେମ୍ବର ଆଡକୁ ରେଡି ହୋଇଯାଇଥାଏ। ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କେସର ଉତ୍ପାଦନ ଇରାନରେ ହୁଏ। ଏହାପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି ଜାମ୍ମୁ କାଶ୍ମୀର। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ କାଶ୍ମିରୀ କେସରର ଚାହିଦା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ।
ଗରମ ରାଜ୍ୟରେ କେସରର ଚାହିଦା ଅଧିକ। ଏହା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅମୃତ ସମାନ। ଏହାର ରଙ୍ଗ ହାଲୁକା ସୁନେଲି ନାଲି। ଏହାକୁ ଯେକୌଣସି ଜିନିଷରେ ମିଶାଇଲେ ତାର ରଙ୍ଗ ହଳଦିଆ ହୋଇଯାଇଥାଏ।
କ୍ଷୀରରେ ପକାଇଲେ କ୍ଷୀରର ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ହଳଦିଆ ହୋଇଯାଇଥାଏ। ରଙ୍ଗ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ପାଇଁ କେସର ସାଧାରଣତଃ ମିଠାରେ ପକାଯାଇଥାଏ। ଏହା ବିଭିନ୍ନ ଔଷଧରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରଯାଏ। କ୍ୟାନସର, ଅନିଦ୍ରା, ଏନିମିଆ, ପାଚନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରୋଗ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ। କେସରର ଅନେକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
